Ăn bún hay ăn thuốc độc

Ăn bún gây ung thư ??? Chúng ta cùng tìm hiểu sự thật.

Cục an toàn thực phẩm thuộc bộ y tế mới đây cảnh báo 7/7 mẫu bún được lấy đi kiểm nghiệm tại Thành phố Hồ Chí Minh đều được phát hiện có chất Tinopal, 2/7 mẫu bún có chất oxit axylit chất tẩy trắng cấm sử dụng trong chế biến thực phẩm và 1/7 mẫu bún có chất bảo quản vượt giới hạn cho phép.

Trung tâm Nghiên cứu và Tư vấn về tiêu dùng thuộc Hội Tiêu chuẩn Bảo vệ Người Tiêu Dùng công bố, sau khi kiểm tra 30 mẫu bún, phở, bánh canh, bánh ướt được lấy ngẫu nhiên từ các chợ, siêu thị trên địa bàn thành phố đã phát hiện 24 mẫu có chứa chất làm trắng huỳnh quang. Những công bố trên không khiến người tiêu dùng khỏi giật mình.

Người tiêu dùng quay lưng lại với bún

Là một trong số những thực phẩm hết sức phổ biến ở Việt Nam. Bún vừa  là đồ ăn thay bữa ăn chính, loại thức phẩm dạng sợi tròn, trắng mềm, là nguyên liệu thành phần chủ yếu để thành nhiều món ăn yêu thích của người việt như bún cá, bún mộc, bún riêu cua… Được làm từ tinh bột, bún trở thành một trong những loại thực phẩm phổ biến của người Việt, chỉ sau cơm. Thế nhưng giờ đây, loại thực phẩm phổ biến được yêu thích ấy đang bị chính người tiêu dùng quay lưng lại.

Công An kiểm tra xưởng làm bún
Công An kiểm tra xưởng làm bún

Bà Kim Hoàng- tiểu thương chợ Tân Định-TPHCM: Lúc này chậm lại liền em ơi! mấy chục ký, hạ liền chừng còn mười mấy ký, người tiêu dùng ai cũng sợ.

Ông Đào Sỹ Long- Phó trưởng ban quản lý chợ Tân Định thì cho biết: Sau thông tin mặt hàng bún, bánh canh, phở có những chất tẩy trắng gây độc hại cho người tiêu dùng thì tâm lý giữa người mua và người bán có những hoang mang. Sức mua giảm đi từ 20-30% thì như vậy cũng ảnh hưởng đến hoạt động của chợ.

Không chỉ quầy bún trong chợ vắng khách mà các cửa hàng bún, hủ tiếu chế biến sẵn cho thực khách cũng thưa thớt theo. Bởi lẽ món ăn truyền thống yêu thích ấy lại đang trở thành một thứ thuốc độc mãn tính cho người sử dụng, bởi có chứa hàng loạt chất độc hại, không nằm trong danh mục cho phép sử dụng của Bộ Y Tế.

TS Nguyễn Văn Chung - Giảng viên trường ĐH Công Nghiệp Thực Phẩm - TPHCM cho biết: Đối với bún là những người sản xuất nếu sử dụng các hóa chất không rõ nguồn gốc, không thuộc danh mục phụ gia thực phẩm thì sẽ được coi là những chất độc, và những chất độc này khi mà được hấp thụ dần vào cơ thể với số lượng lớn thì sẽ sinh ra các bệnh cấp tính, ngộ độc cấp tính và nếu với liều lượng nhỏ thì sẽ sinh ra ngộ độc mãn tính, tức là chất độc dần dần tích tụ trong cơ thể con người, sau một thời gian mới phát sinh ra bệnh. Do vậy, bất cứ chất nào không thuộc danh mục phụ da, thực phẩm do Bộ Y Tế cho phép thì đều được coi là chất độc và như vậy không được phép sử dụng trong thực phẩm, bởi tất cả các chất đó có thể gây ngộ độc cho người sử dụng.

Cơ sở làm bún bẩn
Các cơ sở làm bún bẩn từ bún cũ đem tái chế thành bún mới

Các chuyên gia y tế cũng cảnh báo, Tinopal (Xem chất Tinopal là gì?) - chất làm trắng để tăng độ sáng bóng hấp dẫn về hình thức có thể làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến đường tiêu hóa, khiến người sử dụng bị viêm loét dạ dày, thành ruột, sử dụng lâu dài có thể suy gan, thận hoặc dẫn tới ung thư. Đặc biệt có thể gây tổn thương mao mạch khiến cơ thể gặp khó khăn trong hấp thu, tiêu hóa thức ăn và các chất dinh dưỡng. Nếu ăn chất huỳnh quang lâu ngày sẽ gây suy gan thận, cơ thể mệt mỏi, và cả bệnh ung thư.

Trước hàng loạt các công bố về bún, phở có chứa chất độc hại tại TPHCM, đa số người dân đều hết sức hoang mang về độ an toàn của các loại thực phẩm có mặt trên thị trường. Xong có những người vẫn tặc lưỡi cho qua, bởi lẽ không biết đâu mới là thực phẩm an toàn để mà lựa chọn.

Một người tiêu dùng tại chợ Tân Định chia sẻ: “Tôi là tôi mua vậy thôi chứ, cũng không biết ngon hay dỡ kệ lâu lâu mới ăn, chết bỏ chị ơ”

Câu chuyện ở đây là người tiêu dùng chưa thông thái, hay họ thiếu thông tin. Hai lý do trên đây chưa hẳn đã đúng, bởi theo lẽ thông thường, hàng không an toàn thường phải bị cấm kiểm soát và lưu hành. Đã có nhiều cơ quan có trách nhiệm quản lý vấn đề này như: Sở Y Tế, Chi cục Vệ sinh, Sở Công Thương và các đội quản lý thì lẽ nào trên thị trường lại có các sản phẩm không an toàn. Ngay cả ban quản lý các chợ cũng khẳng định thường xuyên tổ chức, kiểm tra các tiểu thương.

Ông Đào Sỹ Long- Phó trưởng ban quản lý chợ Tân Định cho biết: Đối với chợ Tân Định, số hộ kinh doanh bún, phở khoảng chừng 14 hộ, với thông tin vừa rồi về chất tẩy trắng ở trong bún, chúng tôi đã có chỉ đạo kiểm tra về mặt hàng bún, phở. Bên cạnh đó cũng đã tổ chức tuyên truyền trên các loa thông tin đại chúng và kiểm tra và thống kê lại, báo cáo số lượng hộ kinh doanh, để cho ban ngành chức năng nắm được con số đó.

Có nhiều cơ quan trách nhiệm quản lý, vì sao thực phẩm vẫn thiếu an toàn?

Hơn 40 năm nay chợ Kim Biên, Quận 5, TPHCM trở nên nổi tiếng khắp miền nam, nhờ nơi đây là vựa sỉ của hàng trăm các loại hóa chất. Những người kinh doanh cho biết, thế giới có những loại hóa chất gì, thì chợ Kim Biên đều có kinh doanh sỉ và lẽ các loại hóa chất dùng trong công nghiệp. Các loại hóa chất dùng trong thực phẩm, đến hóa chất độc hại bị cấm nhưng đến Kim Liên đều mua rất dễ dàng. Tại chợ hóa chất này, những loại hóa chất công nghiệp, phụ gia thực phẩm còn được bán lẫn lộn trong cùng cửa hàng điều này dễ khiến cho các phụ gia, thực phẩm dễ nhiễm độc chất, dễ dẫn đến nhiều nguy hại.

Hóa chất ở chợ Kim Biên
Hóa chất ở chợ Kim Biên

TS Nguyễn Văn Chung - Giảng viên trường ĐH Công Nghiệp Thực Phẩm- TPHCM: Các chất phụ gia nếu như được phép sử dụng, thì phải là các phụ gia có nguồn gốc, được khẳng định chất lượng, nó phải đảm bảo là không có độc tố, không tồn tại các tạp chất, bản thân các chất đó có thể không độc, nhưng tạp chất của nó lại là các chất độc và gây hại cho sức khỏe cho nên để kết luận một chất có hại cho sức khỏe con người hay không, thì người ta phải biết rõ nguồn gốc của nó, nó là chất gì. Thứ 2 độ tinh khiết của nó. Theo tôi việc buôn bán hóa chất cần phải phân vùng, đâu là khu vực bán phụ gia thực phẩm, đâu là khu vực bán hóa chất cho công nghiệp, chứ không thể bán lẫn lộn giữa phụ gia thực phẩm với hóa chất công nghiệp. Bản thân việc đó đã làm nhiễm các chất độc sang nhau, do đó việc đơn giản nhất là tách khu vực bán hóa chất công nghiệp.

Thêm vào đó việc kiểm soát về vệ sinh an toàn thực phẩm cần phải thực hiện triệt để và gắt gao hơn ngay từ khâu đầu tiên của sản phẩm, thì mới mong có những sản phẩm an toàn đến tay người tiêu dùng

Ông Đào Sỹ Long - Phó trưởng ban quản lý chợ Tân Định cho biết: Nên kiểm tra ngọn và gốc luôn, ví dụ chúng ta kiểm tra ngẫu nhiên về phần ngọn nhưng mà, phần gốc chúng ta truy về làm sao giữa phần gốc và ngọn, làm sao cho nó xuyên suốt từ tiêu dùng cho đến sản xuất đảm bảo về vệ sinh an toàn thực phẩm hơn, theo tôi nên phối hợp kiểm tra cả hai.

Vẫn có thể làm trắng bún mà không gây độc hại

Quy trình tẩy trắng bún
Quy trình tẩy trắng bún

Một số người có thâm niên trong nghề làm bún tiếc lộ bún trắng và ngon thì gạo phải được ngâm ủ trong 48-72 giờ, trong quá trình ngâm gạo sẽ lên măng chua thành một dạng axit và tự nó tẩy trắng cho sợi bún mà không gây độc hại.

Bà Huỳnh Thị Mai - Chủ cơ sở sản xuất bún quận Bình Thạnh-TPHCM chia sẻ về cách làm bún: Ngâm gạo, qua ngày hôm sau mình xốc gạo lên thật là kỹ, ra sản phẩm mình xay bột, xay xong rồi mình trần cho nước trong bột nó ra hết, đánh bột  ra sản phẩm bún mình rửa lại, xả kỹ là ra bún an toàn, không có bỏ chất gì hết.

Bà Bùi Thị Phụng-Tiểu thương chợ Tân Định cũng cho biết: Nhà làm  bún cũng lâu rồi, mấy chục năm rồi. Bún tẩy trắng người ta chỉ tẩy đường cho trắng bún thôi, còn không tẩy nó đen bún, mà bún phải có mùi hơn chua. Gạo ngâm mà, gạo ngâm trong vòng 3 ngày, hột gạo nó mềm mới xây thành bột, cho nên mùi bún bao giờ cũng có mùi chua, người tiêu dùng cầm con bún lên ngửi thấy mùi chua là không mua, la bún cũ. Chỗ làm người ta làm sẽ cho mùi này mùi kia.”

Nhưng hiện nay để kiếm lời, nhiều lò làm bún chỉ ngâm gạo trong vòng vài tiếng để rút ngắn quy trình sản xuất, sau đó dùng hóa chất để tăng độ hấp dẫn của bún, việc làm này khiến bún, phở vô tình trở thành một thứ thuốc độc mãn tính đối với người sử dụng. Để bún phở trở về nguyên trạng một món ăn ngon hấp dẫn, câu chuyện còn lại chắc hẳn sẽ thuộc về những nhà quản lý.

Cơ sở làm bún mất vệ sinh
Cơ sở làm bún mất vệ sinh

Người tiêu dùng phải tự bảo vệ mình

Quay trở lại với câu chuyện bún phở bị tẩy trắng tại TPHCM, con số 80% các sản phẩm bún phở trên thị trường có chất tẩy trắng Tinopal được Trung tâm Tư Vấn và Nghiên Cứu tiêu dùng công bố vẫn còn nhiều tranh cãi, đại diện chi cục vệ sinh An Toàn Thực Phẩm và Sở Công Thương đều cho rằng quy trình lấy mẫu kiểm tra chưa đúng nên con số trên là chưa xác thực. Từ những lý lẽ trên có thể các cơ quan này sẽ cho ra một con số công bố khác. Tuy nhiên với người tiêu dùng điều quan trọng không phải là cơ quan quản lý đưa ra con số nào, mà quản lý làm sao để thực phẩm thiếu an toàn không còn là nỗi lo sợ của người tiêu dùng. Khi thực phẩm thiếu an toàn còn lo sợ như hiện nay thì người tiêu dùng hoặc là quay lưng lại với sản phẩm, hoặc là phòng vệ theo cách riêng của mình.

CÁCH NHẬN BIẾT BÚN BỊ NHIỄM CHẤT TẨY TRẮNG

Trung tâm Nghiên cứu và tư vấn về tiêu dùng (Hội Tiêu chuẩn bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam) cho biết Các cho biết để nhận biết bún có chứa hóa chất huỳnh quang Tinopal, người mua có thể dùng đèn cực tím (loại dùng để soi tiền giả) soi vào bún. Nếu cọng bún phát sáng thì có nhiễm Tinopal.

Bún chứa chất huỳnh quang
Bún chứa chất huỳnh quang

Ngoài việc dùng đèn tia cực tím kiểm tra, theo các chuyên gia an toàn thực phẩm, bún không hóa chất sẽ có màu như của cơm, không quá trắng, không quá dai và ăn vào phải có mùi tinh bột của gạo.

Bác sĩ Trần Văn Ký - phụ trách chuyên môn văn phòng phía Nam Hội Khoa học Kỹ thuật An toàn Vệ sinh Thực phẩm Việt Nam: Cách đơn giản đầu tiên là nhìn vào màu của sợi bún. Bún được làm từ gạo, chính vì vậy, màu của bún khi thành phẩm sẽ không thể trắng hơn gạo. Cũng như gạo khi mang nấu thành cơm, màu của bún nếu không dùng hóa chất sẽ có màu trắng ngà tương tự như màu cơm. Khi thấy bún trắng bất thường, khả năng người chế biến đã cho vào chất tẩy trắng hoặc một số chất tương tự để làm bún trắng hơn.

Cũng bằng cảm quan, nếu thấy cọng bún quá sáng bóng mẩy thì cũng có khả năng bún được xử lý bằng hóa chất. Sợi bún không có hóa chất thường không thể quá “mượt mà”. Gạo không dùng hóa chất cũng sẽ không thể cho sợi bún quá dai. Bún không dùng hóa chất cũng dính hơn.

Kế đến, do bún làm từ gạo cho nên dễ bị chua, chính vì thế người bán muốn bảo quản thì phải bảo quản ở nhiệt độ thấp hoặc thoáng mát. Nên nếu bún để ngoài chợ với nhiệt độ cao, để đến cuối ngày mà ngửi vẫn không chua hỏng thì có khả năng đã được xử lý hóa chất. Loại hóa chất chống hỏng được phép sử dụng nhưng phải trong liều lượng cho phép.

Ngoài ra, để phân biệt với bún đảm bảo chất lượng và bún nhiễm chất tẩy trắng, người tiêu dùng có thể kiểm tra độ kết dính của bún. Hoặc có thể miết bún vào mẩu giấy để dán lại, nếu như sợi bún đó dễ dàng dính giấy là bún thường, ngược lại là bún chứa hóa chất.

Một cách khác,  người tiêu dùng có thể phân biệt bằng cách sờ vào sợi bún, miết ở hai đầu ngón tay nếu sợi bún mềm, dính nhiều là bún thường, còn ngược lại thì có thể bún đó có chứa hóa chất tẩy trắng.

bài viết liên quan: Chất Tinopal là gì? Tác hại của Tinopal với sức khỏe con người

Tuổi tác, môi trường, thói quen sinh hoạt hằng ngày ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ của bạn và gia đình mỗi ngày. Trong cuộc sống hiện nay, việc đảm bảo cung cấp nguồn vitamin và khoáng chất cho cơ thể là rất khó. Vì vậy, một giải pháp an toàn và tiện lợi hơn chính là bổ sung thông qua thực phẩm dinh dưỡng.

Kênh Sức Khoẻ gợi ý cho bạn iFitness.vn - Nhà cung cấp thực phẩm bổ sung dinh dưỡng Uy Tín - Chính Hãng hàng đầu Việt Nam. Giúp bạn yên tâm lựa chọn các dòng sản phẩm chăm sóc sức khoẻ mỗi ngày.

Hãy Click truy cập ngay iFitness.vn - Chuyên thực phẩm bổ sung chính hãng Hoặc Click vào đây để được tư vấn sản phẩm dình dưỡng phù hợp với nhu cầu và sức khoẻ của bạn.

Hotline tư vấn miễn phí: (028) 399.75.999 hoặc (028) 399 77 777
Địa chỉ: 101 Nguyễn Văn Trỗi, P12, Quận Phú Nhuận, Tp.HCM