Có thể bị ung thư miệng khi quan hệ tình dục

Đăng lúc 22/03/2013.

Đã từ lâu, vi-rút HPV (Human Papilloma Virus) được cho là nguyên nhân gây bệnh ung thư cổ tử cung. Phụ nữ có thể bị nhiễm loại vi-rút “thầm lặng” và dễ lây này qua đường miệng khi quan hệ tình dục và có thể bị ung thư miệng.

Mai Thanh, 37 tuổi, tâm sự với đồng nghiệp dạo này cô hay thức giấc vì những cơn rùng mình cảm lạnh giữa đêm. Đối với Thanh, chảy mũi mãn tính, đau họng, sưng hạch là chuyện nhỏ. Mỗi khi trái gió trở trời, cô vẫn chia sẻ với bạn bè cách phòng bệnh hữu hiệu nhất. Thanh vốn khỏe mạnh nên mọi triệu chứng cảm cúm sau đó đều nhanh chóng bị lấn át, trừ một hạch bên cổ trái cô vẫn sưng.

Ba tháng sau, hạch vẫn y nguyên dù cô đi bác sĩ và được kê toa kháng sinh. Sáu tháng sau cơn nhức đầu sổ mũi tưởng chừng vô hại, cô được chỉ định chụp PET/CT. Kết quả làm Thanh sững sờ: Cô bị ung thư miệng độ III, đã di căn từ a-mi-đan đến các hạch bạch huyết. Trong vài giờ, các bác sĩ quyết định cắt bỏ a-mi-đan của cô và thảo luận việc xạ trị. Cô còn được đề nghị lập di chúc. Là một MC, Mai Thanh tập thể dục hàng ngày, tuân theo chế độ ăn uống đủ chất, không nghiện rượu và thuốc lá. Các bác sĩ rất ngạc nhiên vì sao cô mắc bệnh.

Để tìm câu trả lời, bác sĩ phân tích và tìm thấy vi-rút HPV trong tế bào ung thư của Mai Thanh. Đó là vi-rút lây qua đường tình dục và gây ung thư cổ tử cung. Thanh hết sức ngỡ ngàng. Cô đã kết hôn hai lần, luôn cẩn thận xét nghiệm ung thư cổ tử cung hàng năm và kết quả chưa bao giờ bất thường. Bác sĩ giải thích mối liên quan giữa ung thư miệng và vi-rút HPV có thể do quan hệ tình dục bằng miệng. Bệnh ung thư miệng của cô liên quan đến vi-rút HPV.

Cách đây 10 năm, hầu như chưa có trường hợp phụ nữ mắc bệnh ung thư miệng. Bệnh nhân gần như đều là nam giới trên 50 tuổi, nghiện nặng rượu hoặc thuốc lá, hay cả hai. Khi diễn viên Michael Douglass, 66 tuổi, được chẩn đoán mắc bệnh này, phương tiện truyền thông đưa tin do ông có thói quen hút nửa gói thuốc một ngày trong thời gian dài.

Hiện nay, ung thư miệng do vi-rút HPV, căn bệnh chết người ở cuống lưỡi hay cuống a-mi-đan, đang tăng đột ngột. Trên thế giới, khoảng 1/4 bệnh ung thư miệng do vi-rút HPV, trong đó 25% ca bệnh xảy ra ở phụ nữ, thậm chí nhiều cô nàng chỉ mới 19 tuổi.

Nhưng làm cách nào HPV, vi-rút gây bệnh ở “vùng dưới” lại gây vấn đề nghiêm trọng ở miệng? Bác sĩ và chuyên viên y tế cộng đồng lo ngại điều này từ lâu, bởi sự lây lan không thể kiểm soát của vi-rút này. Bạn đã từng nghe thống kê đáng ngại như: Theo Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, gần 20 triệu người nhiễm vi-rút HPV và thêm 6 triệu người mới nhiễm mỗi năm, phát hiện thông qua các xét nghiệm cổ tử cung. Vi-rút này không gây triệu chứng gì hoặc chỉ làm xuất hiện vài nốt sưng, nhưng nó ảnh hưởng đến 80% khả năng quan hệ tình dục của phụ nữ tại một số thời điểm.

Trong hầu hết các ca nhiễm vi-rút này, hệ miễn dịch của cơ thể tự động tiêu diệt HPV trong 2 năm. Hiện đang tranh cãi liệu cùng loại vi-rút HPV có thể quay trở lại và gây nhiễm trùng tử cung hay không, nhưng các nghiên cứu vẫn chỉ ở bước khởi đầu. Dù vậy, một số ít trường hợp phụ nữ mắc bệnh  - khoảng 11.000 người mỗi năm – không thể diệt được HPV và chúng phát triển thành thành ung thư.

Chính những điều trên đã thúc đẩy chính phủ Mỹ đưa đề nghị với nhiều ý kiến trái chiều: Tất cả bé gái sẽ được tiêm ngừa HPV ở tuổi 12. Chiến dịch vận động tình dục an toàn vẫn luôn đổ lỗi việc giao hợp không dụng cụ bảo vệ là nguyên nhân lan truyền HPV, nhưng rõ ràng vi-rút này vẫn lây qua đường miệng. Đó là trường hợp nguy hiểm mà Mai Thanh và hàng nghìn phụ nữ khác gặp phải. Miệng của họ nhiễm HPV-16, một chủng đặc biệt mà bác sĩ tin là nguyên nhân gây ung thư miệng.

Hiện nay, vẫn chưa xác định vi-rút HPV tồn tại trong miệng bệnh nhân bao lâu trước khi chuyển sang ung thư. Hơn 14% ca bệnh không phát hiện kịp trước khi quá trễ. Cũng có thể do bác sĩ đã chậm trong việc chẩn đoán vì không ngờ đến trường hợp ung thư ở nữ bệnh nhân trẻ tuổi.

Chuyên gia tai mũi họng tại Victoria Healthcare International Clinics, TP. HCM, bác sĩ Trần Thanh Trác cho biết: “Vì ung thư miệng do HPV triệu chứng không giống bệnh nhân mắc ung thư miệng truyền thống, nên chúng dễ bị bỏ sót hay được chẩn đoán quá trễ. Thông thường, họ vẫn khỏe mạnh, chơi thể thao đều đặn và ăn uống đúng cách nên sẽ không nằm trong nhóm nghi ngờ có bệnh”.

Đó là trường hợp của Kiều Hạnh. Cô cũng ăn ngon, tập thể dục và không hút thuốc hay uống nhiều rượu bia. Hạnh có cảm giác lạ dưới cổ họng, như khi uống thuốc bị nghẹn lại giữa chừng. Là nhân viên môi giới nhà đất tại Hà Nội, công việc luôn bận rộn, nên Hạnh thường ăn vội bữa trưa. Cô đoán do nhiều lần nuốt vội thức ăn nên một mảng da nhỏ trong họng bị sưng.

Trong suốt thời gian dài, cô nghĩ mình chỉ đang tưởng tượng ra điều khó chịu ấy thôi. Cũng như Mai Thanh, Hạnh đi chụp phim và kết quả báo động. Cô nhớ lại: “Bác sĩ chăm chú nhìn kết quả, quay sang nói: “Tôi nghĩ cô đã bị ung thư miệng”. Cái u nhỏ ác tính của Kiều Hạnh (sau này được cắt bỏ) cho kết quả dương tính với vi-rút HPV. Hạnh rất ngờ vực vì cô không nghĩ đến loại vi-rút này hơn chục năm qua.

Ở tuổi 20, cô đi xét nghiệm cổ tử cung và có kết quả bất thường. Tuy nhiên, mọi chuyện trở lại bình thường khi cô qua ba mươi tuổi. Cô quên bẵng chúng đi. Nhưng vi-rút HPV vẫn âm thầm hoạt động. Nó nằm im trong cơ thể, không bị phát hiện nhiều năm, làm bạn không hay biết gì và tiếp tục truyền cho người khác. Điều đó cũng làm bạn thắc mắc mình đã bị lây từ ai.

Thông thường, từ 40-60% nam giới nhiễm vi-rút HPV, nhưng chỉ ít hơn 1% biểu hiện ra ngoài. Hiện chưa có xét nghiệm HPV nào cho nam giới được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê chuẩn. Tất cả cho thấy quan hệ tình dục bằng miệng, vốn từng được cho là biện pháp thay thế an toàn cho giao hợp trực tiếp, không phải vô hại hoàn toàn. Những yếu tố rõ ràng nhất gây ung thư miệng do vi-rút HPV liên quan tới việc bạn quan hệ thế nào, số lần quan hệ và số bạn tình bạn có.

Theo nghiên cứu trên tạp chí thuốc New England (Mỹ), người có từ sáu bạn tình có nguy cơ mắc ung thư miệng cao gấp hai lần. Nhưng những người quan hệ tình dục bằng miệng với hơn sáu bạn tình, nguy cơ mắc bệnh tăng vọt đến 340%. Vì vậy, ung thư miệng do vi-rút HPV được xem là bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Sẽ có nhiều bạn trẻ không nghĩ quan hệ bằng miệng là quan hệ tình dục. Nhưng nó đang là mối lo khôn lường. Và cũng như các bệnh lây qua đường tình dục khác, cách tốt nhất bảo vệ bạn khỏi ung thư miệng do vi-rút HPV là kiêng tình dục. Đây là cách hết sức khó khăn.

Bác sĩ Francis Worden, Giáo sư về thuốc chữa bệnh tại đại học Michigan, Mỹ, hiện dẫn đầu nhóm nghiên cứu các bệnh ung thư miệng do HPV, cho biết: “Nếu xét nghiệm HPV thường xuyên, tiêm vắc-xin ngừa HPV sẽ phần nào ngừa được bệnh. Sử dụng bao cao su cho bất cứ loại quan hệ tình dục nào để ngăn lây nhiễm HPV qua miệng”.

Theo bác sĩ, nam giới có thể nhiễm HPV khi quan hệ bằng miệng với phụ nữ nhiễm HPV có hoặc không dùng màng chắn miệng. Trường hợp của Michael Douglas, dù không có sự liên hệ rõ rang nào giữa bệnh ung thư của tài tử này với bệnh lây qua đường tình dục, nhưng ung thư miệng ở nam giới do HPV vẫn không ngừng tăng lên.

Hiện nay, xác định nhiễm bệnh truyền qua đường tình dục chủ yếu dựa trên sự trung thực của bệnh nhân và các xét nghiệm, nhưng: “Khó lấy được dữ liệu về thói quen tình dục, khi bạn chỉ dựa vào trí nhớ và sự thành thật của mọi người”, bác sĩ Worden kết luận.

Một tin vui cho bạn: Nếu phát hiện sớm, khả năng chữa khỏi bệnh này rất cao. So với các loại u ác tính  khác ở miệng, ung thư miệng do vi-rút HPV khả năng chữa khỏi cao hơn nhiều, đặc biệt đối với những người không hút thuốc.

Bác sĩ Masters cho biết: “Chúng tôi vẫn chưa chắc chắn vì sao ung thư do HPV phản ứng tốt hơn với liệu pháp hóa trị và xạ trị. Nhiều bệnh nhân được chữa khỏi không vì họ còn trẻ hay họ chịu được liệu pháp trị liệu mà còn vì các loại ung thư biểu hiện rất khác nhau”. Điều quan trọng là phải phát hiện sớm.

Trong nhiều trường hợp, bạn sẽ thấy những chỗ nhiễm trùng, hay nhận biết sự thay đổi kết cấu hoặc màu sắc của mô miệng. Điều này đồng nghĩa bạn nên đi đến nha sĩ thường xuyên. Nhiều bài kiểm tra đang được các nha sĩ thực hiện để truy tầm ung thư miệng. Nhưng nhiều nha sĩ chỉ quan sát miệng bệnh nhân. Họ đưa ra báo động đỏ chỉ khi phát hiện những dấu hiệu ác tính. Dù tất cả nha sĩ đều học về truy tầm ung thư, nhưng không phải ai cũng thực hành chúng thường xuyên.

Andrew HF Tsang, bác sĩ nha khoa ở phòng nha Westcoast International Dental Clinic, TP. HCM, cho biết ông gặp nhiều bệnh nhân nữ bị nhiễm trùng, đa số khoảng tuổi 30. “Nhiều trường hợp chỉ nhiễm trùng nhẹ, nhưng có vài ca chứa tế bào bất thường chắc chắn biến thành tế bào ung thư sau đó”.

Bác sĩ Nguyễn Thanh Hà, thuộc nha khoa Bảo Nha, TP. HCM, cho biết: “Rất nhiều phụ nữ đi xét nghiệm ung thư cổ tử cung hàng năm, nhưng tôi chưa thấy một bác sĩ phụ khoa nào khám miệng của họ. Nơi duy nhất bạn nên đến kiểm tra vấn đề này là các phòng khám nha”.

Bác sĩ Andrew cho biết khám ung thư miệng gồm phần đầu, cổ, hàm dưới cũng như kiểm tra bên ngoài các hạch bạch huyết, phía trước tai (nơi khối u có thể phát triển) và sau cổ. Bác sĩ cũng xem xét cẩn thận từng góc cạnh ở lưỡi của bạn. “Về cơ bản, chúng tôi phải tìm ra những nơi bị đổi màu và có dấu hiệu bất thường”. Khám nha không đảm bảo phát hiện ra bệnh 100%.

Bác sĩ Andrew căn dặn thêm: “Vấn đề lớn nhất ở loại ung thư này là không gây ra nhiều triệu chứng rõ ràng. Nếu bạn không thấy hoặc không cảm nhận được sự khác lạ, bác sĩ của bạn cũng vậy”, nhưng nó có thể được phát hiện bởi những đôi mắt lành nghề. “Theo quan điểm của tôi, tất cả những biểu hiện bất thường ở miệng đều phải được khám cẩn thận. Bạn không thể chắc chắn bất cứ điều gì”, bác sĩ Andrew kết luận.

Cuối cùng, bạn có biết ở Việt Nam, chỉ tính riêng ung thư cổ tử cung, số người chết vì HPV cao hơn nhiều so với HIV. Trong 10 năm qua khoảng 6.000 phụ nữ chết vì ung thư cổ tử cung, cao gấp đôi số chết vì AIDS, dù tổn thương do HPV, thậm chí ung thư, có thể chữa khỏi hoàn toàn nếu phát hiện sớm. Vì thế, đừng quên khám phụ khoa đúng định kỳ, làm xét nghiệm tế bào, bệnh sẽ được phát hiện. Lúc này, khả năng chữa khỏi bệnh hiểm nghèo là 95%.

Kiểm tra miệng:

Ung thư miệng sẽ có biểu hiện như u, vết rạn hay nhiễm trùng họng, thanh quản, a-mi-đan và lưỡi. Khoảng 40.000 người Mỹ được chẩn đoán ung thư miệng trong năm 2011, vì 14% phát hiện quá trễ nên chỉ 2/3 bệnh nhân sống lâu hơn 5 năm. Hóa trị và xạ trị là biện pháp chữa trị phổ biến nhất. Phẫu thuật chỉ thực hiện đối với bướu nhỏ, dễ tiếp cận (di chứng để lại là mất các gai vị giác, tổn thương dây thanh quản, khó nuốt và có sẹo). Vì ung thư miệng rất khó phát hiện, nên nếu có bất cứ sự thay đổi nào ở miệng và cổ họng, bạn kiểm tra chúng càng sớm, càng tốt.

Đau miệng: Chuyên gia tại trung tâm nghiên cứu ung thư Seattle, Mỹ khuyên: Nếu có chỗ đau hay vết nhiễm trùng nào trong miệng bạn kéo dài hơn hai tuần, hãy đến bác sĩ kiểm tra.

  • Giọng nói bị thay đổi hoặc khó nuốt.
  • Khàn giọng trong thời gian dài hay có những cơn ho dai dẳng không rõ nguyên nhân.
  • Đau họng lâu: “Đừng phớt lờ cơn đau họng quá hai tuần hay khối u xuất hiện ở cổ trong nhiều ngày”, chuyên gia tai mũi họng tại Victoria Healthcare International Clinics, TP. HCM, bác sĩ Trần Thanh Trác dặn dò.

Vắc-xin HPV: Lợi ích và nguy cơ

Được xem như phương pháp ngừa ung thư cổ tử cung, trừ các bệnh lây qua đường tình dục, mũi tiêm gây tranh cãi này cũng có thể giúp ngăn chặn ung thư miệng. Sự thật thế nào?

Công thức này có vẻ dễ hiểu: ba mũi tiêm nhanh trong 6 tháng sẽ tạo miễn dịch HPV trên cơ thể, giúp bảo vệ phụ nữ không bị ung thư cổ tử cung, loại ung thư phổ biến thứ 3 ở nữ giới, nhưng chỉ toán học mới đơn giản thế. Thực tế, Gardasin, vắc-xin được FDA công nhận cách đây 4 năm giành cho nữ giới  tuổi 9 – 26 và Cervarix, mới đưa ra thị trường cho tuổi 10 – 25 khiến nhiều phụ nữ băn khoăn họ nên hay không khi bác sĩ chỉ định tiêm ngừa loại thuốc này. Đọc những điều đưới đây sẽ giúp bạn dễ quyết định hơn. Nhưng dù thế nào, việc thực hiện các xét nghiệm cổ tử cung thường xuyên vẫn là yếu tố bắt buộc:

Hơn 100 dòng vi-rút HPV tồn tại, 30% số đó gây ra bệnh ung thư vùng dưới. Bác sĩ, nhà nghiên cứu vắc-xin Diane M. Harper cho biết: Gardasil và Cervarix nhắm vào hai chủng 16 và 18. Chúng là nguyên nhân chủ yếu gây ung thư cổ tử cung. Nghiên cứu cho thấy tiêm ngừa sẽ bảo vệ bạn hoàn toàn khỏi hai chủng này. Cervarix còn giúp ngừa thêm 3 chủng khác liên quan đến ung thư. Thêm hy vọng cho những ai bị chẩn đoán có tế bào tiền ung thư: Một loại vắc-xin mới sẽ hạ gục tế bào này không cần phẫu thuật. Vắc-xin này đang được thử nghiệm, sẽ ra mắt vào 5 năm tới.

Vi-rút HPV sẽ làm kết quả xét nghiệm tử cung bất thường. Tiêm ngừa giúp giảm nguy cơ lo sợ sau chẩn đoán lên đến 20%. Đó là con số khổng lồ, giáo sư, bác sĩ sản phụ Marjorie Greenfield ở Trường y khoa Case Western Reserve cho biết, “Nhiều phụ nữ có kết quả xét nghiệm tử cung không bình thường sẽ trải qua quy trình chẩn đoán đáng sợ và khó chịu. Họ có thể bị cắt bỏ tử cung, chấm dứt khả năng mang thai của phụ nữ. Những người xét nghiệm cổ tử cung chưa có kết quả cụ thể cũng phải đối mặt với nỗi lo nhiễm các bệnh lây qua đường tình dục.

Tiêm vắc-xin vẫn hiệu quả dù bạn đã nhiễm HPV trước đó. Vì xét nghiệm không cho kết quả cụ thể bạn bị nhiễm chủng vi-rút nào, nên khi dương tính với HPV không đồng nghĩa bạn đã nhiễm chủng 16 hay 18. Tiêm ngừa sau chẩn đoán sẽ giúp bạn tránh hai chủng này. Đó là lý do Lena Chen, phóng viên tự do ở Boston, chọn tiêm Gardasil từ khi cô còn học Đại học Harvard, dù trước đó cô cũng từng nhiễm HPV. “Tôi nghĩ đây là sự đầu tư lâu dài cho sức khỏe. Tôi ước gì mình được thực hiện điều này sớm hơn”, Lena tâm sự.

Hệ thống miễn nhiễm của vắc-xin sẽ hiệu quả bao lâu vẫn chưa có câu trả lời chính xác. Trong những nghiên cứu đầu tiên, cả Gardasil và Cervarix đều có tác dụng 5 năm, chỉ sau một liều tiêm duy nhất, nhưng tế bào ung thư cổ tử cung phải mất nhiều năm để phát triển, nên vắc-xin bắt buộc phải hiệu quả 100% ít nhất 15 năm để ngừa hoàn toàn ung thư. Các nhà khoa học vẫn chưa dám khẳng định ai đã tiêm ngừa rồi có phải tiêm lại hay không. Nếu bắt buộc tiêm lần hai sẽ không ổn lắm. Chi phí cũng là mối bận tâm vì nếu không có bảo hiểm, bạn buộc phải suy nghĩ về giá hơn 6 triệu đồng cho mỗi lần tiêm.

Không cần tiêm chủng vẫn ngừa được ung thư cổ tử cung. Vì HPV cần nhiều thời gian để phát triển hoàn toàn thành ung thư, nên bạn có thể diệt nó nếu xét nghiệm tử cung thường xuyên. Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, tỷ lệ người mắc ung thư được phát hiện sớm có khả năng sống hơn 5 năm là 92%. Khi tế bào tiền ung thư bị loại bỏ, khả năng khỏi bệnh càng chắc chắn. Quan trọng hơn, bạn phải luôn khám sức khỏe định kỳ dù có hay không tiêm ngừa. “Tiêm ngừa xong không hẳn bạn được bảo vệ hoàn toàn. Những chủng HPV ít phổ biến mà vắc-xin thường không nhắm đến cũng có thể gây ung thư. Tiêm ngừa chỉ giúp bạn tiến gần hơn với việc phòng tránh thôi”, bác sĩ Harper căn dặn.

Tiêm ngừa có một số tác dụng phụ rất nguy hiểm. Cũng như loại vắc-xin khác, sau khi tiêm Gardasil bạn thường nổi mẩn đỏ, đau nhức và sốt. Bác sĩ thường yêu cầu bạn nghỉ ngơi 15 – 20 phút tại bệnh viện sau khi tiêm ngừa, nhưng hàng nghìn phụ nữ bị khó chịu, mất cảm giác, rối loạn hệ miễn dịch, thậm chí nhiều trường hợp tử vong. Một nhân chứng cho biết: “Tôi chích mũi đầu tiên năm 19 tuổi, sau đó tay tôi đau dữ dội nên tôi không đi chích mũi thứ hai. Giờ tôi đã 21 tuổi và tay tôi cử động rất yếu. Tôi bị hoa mắt, luôn gặp vấn đề về sức khỏe. Ngày xưa tôi từng chạy bộ 4 dặm một ngày, còn bây giờ tôi dành thời gian gặp bác sĩ chữa bệnh”.

Trong lúc các nhà nghiên cứu không chắc nguyên nhân từ tác dụng phụ của thuốc ngừa hay không, bạn hãy lựa chọn xét nghiệm tử cung thường xuyên thay vì tiêm ngừa.

Con đường lây nhiễm:

Gần như tất cả ca ung thư miệng do vi-rút HPV đều liên quan đến một chủng vi-rút đặc biệt: HPV-16. Tuy các nhà khoa học vẫn đang tiến hành nghiên cứu thêm về HPV-16, nhưng họ đã xác định được con đường lây nhiễm của nó.

1. Người đàn ông có thể bị lây nhiễm HPV thông qua việc giao hợp trực tiếp với người phụ nữ đã nhiễm bệnh.

Bao cao su là biện pháp tránh nhiễm HPV hiệu quả nhất, nhưng HPV có thể được truyền qua chất dịch cơ thể (như tinh dịch hay nước bọt) và từ da qua da (tinh hoàn tiếp xúc với cơ quan sinh dục nữ). Hiệu quả sẽ không 100%.

2. Người đàn ông nhiễm HPV quan hệ tình dục bằng miệng (có hoặc không dùng dụng cụ bảo vệ) với người phụ nữ, thì HPV- 16 sẽ truyền qua phụ nữ bằng đường miệng. Người đàn ông nhiễm HPV giao hợp (đường âm đạo) với phụ nữ (có hoặc không dụng cụ bảo vệ). Cô sẽ nhiễm HPV-16 ở cổ tử cung*. Cô lại giao hợp (đường âm đạo) với bạn tình mới và chính bạn này sẽ truyền HPV-16 trở lại cho cô qua đường miệng.

*Ghi chú: Các bác sĩ không tin HPV-16 có thể di chuyển lên trên cơ thể bạn. Như thế, nếu bạn nhiễm HPV ở tử cung, chưa hẳn bạn sẽ nhiễm HPV ở miệng.

3. Các tế bào nhiễm HPV-16 sống và sinh sôi trong miệng. Chúng tồn tại ở đó bao lâu vẫn là câu hỏi chưa có lời giải, nhưng có thể lên đến vài thập kỷ.

4. Các tế bào nhiễm HPV có thể phát triển thành tế bào tiền ung thư, tế bào ung thư. Sẽ dẫn đến khối u sau lưỡi hoặc phía trên họng và làm sưng hạch bạch huyết.

Gần 1/4 tổn thương của ung thư miệng do vi-rút HPV.

Có thể bạn muốn xem thêm về sức khỏe nam giới hay sức khỏe đời sống.

KenhSucKhoe.vn - (Theo Womenshealthvn.com)