Bệnh trầm cảm sau sinh

Trầm cảm sau sinh (postpartum depression) là một tình trạng bệnh tương đối nghiêm trọng có thể xảy ra trong vòng vài tháng đầu tiên sau khi sinh. Nó cũng có thể xảy ra sau khi người mẹ bị sẩy thai hoặc là thai chết lưu.

Thế nào là trầm cảm sau sinh?

Trầm cảm sau sinh (postpartum depression) là một tình trạng bệnh tương đối nghiêm trọng có thể xảy ra trong vòng vài tháng đầu tiên sau khi sinh. Nó cũng có thể xảy ra sau khi người mẹ bị sẩy thai hoặc là thai chết lưu.

Trầm cảm sau sinh có thể khiến bạn cảm thấy rất buồn bã, tuyệt vọng và cảm thấy mình không còn giá trị gì nữa (vô dụng). Và điều này có thể khiến bạn gặp trở ngại trong việc chăm sóc và tạo mối liên kết tình mẫu tử giữa đứa bé và bạn.

Trầm cảm sau sinh không đơn giản chỉ là tình trạng trầm uất, chán nản mà nhiều phụ nữ gặp phải trong vài tuần đầu sau khi sinh. Với tình trạng trầm uất, chán nản bạn có thể sẽ cảm thấy khó ngủ, tính khí thất thường, đôi khi khóc. Những cảm xúc này cũng sẽ đi kèm với cảm giác hạnh phúc và tự hào về đứa con bé bỏng. Nhưng tình trạng trầm uất, chán nản này thường không kéo dài lâu và biến mất trong vòng vài tuần. Nếu kéo dài trong vòng vài tháng thì đó chính là triệu chứng của tình trạng trầm cảm sau sinh.

Trong một số trường hợp hiếm gặp thì người mẹ có thể mắc phải dạng trầm cảm nghiêm trọng, thường được gọi là chứng loạn trí sau sinh. Người mẹ có thể có những hành động bất thường, nhìn thấy hay nghe thấy những thứ không hiện diện trong thực tại, và có thể là một mối nguy hại cho chính mình và cho con mình. Trường hợp này cần phải cấp cứu ngay bởi tình trạng bệnh có thể diễn tiến xấu đi rất nhanh gây nguy hiểm cho người mẹ hay những người xung quanh.

Điều quan trọng là phải nhanh chóng điều trị tình trạng trầm cảm ở người me, bởi vì thời gian điều trị càng sớm thì khả năng sớm hồi phục càng cao.

Nguyên nhân của chứng trầm cảm sau sinh

Trầm cảm sau sinh được cho là bắt nguồn từ sự thay đổi ngưỡng hormone trong cơ thể người phụ nữ xảy ra sau thai kỳ. Bất kỳ người phụ nữ nào cũng có thể mắc chứng trầm cảm này trong vòng vài tháng đầu sau sinh, sau khi bị sẩy thai hoặc là thai chết lưu.

Bạn sẽ có nguy cơ cao bị mắc chứng trầm cảm sau sinh nếu :

  • Bạn đã bị trầm cảm hoặc là trầm cảm sau sinh trước đó
  • Bạn không có được sự hỗ trợ tốt từ người bạn đời, bạn bè hay người thân
  • Bạn bị bệnh hay là bị đau bụng trong khi mang thai
  • Bạn bị nhiều căng thẳng khác trong cuộc sống.
  • Bạn sẽ dễ mắc chứng loạn trí sau sinh nếu bạn hay bất kỳ thành viên nào trong gia đình mắc phải chứng rối loạn lưỡng cực (bipolar disorder).

Các triệu chứng

Các triệu chứng của tình trạng trầm cảm sau sinh ở phụ nữ có thể là :

  • Cảm thấy buồn, tuyệt vọng và trống rỗng. Một vài phụ nữ cũng có thể cảm thấy lo lắng.
  • Mất hứng thú vào các hoạt động thường ngày
  • Không có cảm giác đói và có thể sụt cân ( nhưng một vài phụ nữ cũng có thể cảm thấy đói hơn bình thường và ăn rất nhiều, dẫn đến tăng cân)
  • Khó ngủ
  • Không thể tập trung được

Những triệu chứng này có thể xảy ra vào ngày đầu tiên hay là  ngày thứ 2 sau sinh. Hoặc là chúng có thể theo sau các triệu chứng của tình trạng trầm uất sau sinh vài tuần.

Một phụ nữ bị mắc chứng loạn trí sau sinh có thể cảm thấy như là mình bị tách xa ra khỏi đứa con. Bà mẹ có thể tưởng tượng ra những hình ảnh và âm thanh hoàn toàn không có thực (ảo giác và ảo thanh). Bất kỳ người phụ nữ nào bị mắc chứng trầm cảm sau sinh đều có suy nghĩ thoáng qua về việc tự tử hoặc là làm hại đứa con của mình. Nhưng những phụ nữ bị mắc chứng loạn trí sau sanh có thể có cảm giác như là có ai đó ép buộc mình phải hành động theo những suy nghĩ phải tự tử và làm hại con mình.

Làm thế nào chẩn đoán trầm cảm sau sinh

Bác sĩ sẽ thăm khám và hỏi về các triệu chứng bệnh của bạn.

Hãy  thành thật kể cho bác sĩ nghe về mọi cảm xúc chán nản, trầm uất trong lần thăm khám đầu tiên sau khi sinh. Bác sĩ muốn theo dõi xem liệu cảm xúc của bạn đang diễn ra ra sao.

Điều trị như thế nào ?

Trầm cảm sau sinh có thể được điều trị bằng thuốc chống trầm cảm hoặc là bằng liệu pháp tâm lý. Với tình trạng trầm cảm nhẹ thì có thể chỉ cần dùng liệu pháp tâm lý là đủ. Nhưng đa phần các trường hợp phải dùng kết hợp cả hai liệu pháp thuốc và liệu pháp tâm lý lại với nhau. Nhiều thuốc chống trầm cảm đã được chứng minh là an toàn cho đứa trẻ trong giai đoạn bú sữa mẹ.

Để tự giúp bản thân cảm thấy tốt hơn, hãy cố gắng ăn uống điều độ, tập thể dục mỗi ngày, và ngủ đủ giấc. Tìm kiếm sự giúp đỡ từ gia đình và bạn bè nếu có thể.

Đừng cảm thấy buồn hay chán nản vì bạn bị mắc chứng bệnh này. Đều đó không có ngĩa rằng bạn là một là một người mẹ tồi. Bởi rất nhiều phụ nữ mắc phải chứng trầm cảm sau sinh này. Có thể sẽ mất thời gian, nhưng chắc chắn là bạn sẽ khá hơn sau khi được điều trị.

Ths.Bs Nguyễn Tường Vũ