Bệnh thiếu máu

Đăng lúc 26/03/2013.
bệnh thiếu máu

Thiếu máu là tình trạng có ít số lượng hồng cầu hay ít số lượng hemoglobin (Hb) hơn bình thường trong máu.

Thiếu máu được phát hiện như thế nào?
Thiếu máu thường được phát hiện và xác định nhờ một xét nghiệm gọi là công thức máu (CBC).
Trong xét nghiệm công thức máu, các loại tế bào máu sẽ được đếm và xem dưới kính hiển vi. Ngày nay, các công việc này được máy thực hiện tự động.

Một công thức máu bao gồm:

  • Đếm số lượng hồng cầu (RBC)
  • Hematocrit
  • Hemoglobin
  • Đếm số lượng bạch cầu (WBC) và tỷ lệ phần trăm các loại
  • Đếm số lượng tiểu cầu

Trong các thông số trên thì đếm số lượng hồng cầu, hematocrit và hemoglobin được dùng để chẩn đoán thiếu máu.

Đếm số lượng hồng cầu là gì?
Hồng cầu là loại tế bào máu chiếm đa số trong máu. Mỗi người có hàng triệu hồng cầu trong máu. Đây là loại tế bào máu có dạng hình đĩa. Nếu số lượng hồng cầu ít thì được chẩn đoán là thiếu máu, còn nếu số lượng hồng cầu nhiều thì gọi là đa hồng cầu.

Trong đếm số lượng hồng cầu thì số lượng, kích thước hồng cầu có vai trò quyết định. Hình dạng hồng cầu có thể được quan sát dưới kính hiển vi. Tất cả những thông tin về số lượng, kích thước và hình dạng của hồng cầu rất hữu ích trong việc chẩn đoán thiếu máu và phân loại thiếu máu.

Hematocrit là gì và được thực hiện như thế nào?
Hematocrit (Hct) là tỷ lệ phần trăm về thể tích của hồng so với thể tích máu. Nếu hematocrit cao thì ta thường gọi là máu đặc, còn hematocrit thấp thì gọi là máu loãng.
Hematocrit có thể được thực hiện đơn lẻ bằng cách chích máu ở đầu ngón tay hoặc rút một ống máu ở cánh tay.

Trong trường hợp rút máu ở cánh tay thì cho máu vào ống nghiệm rồi đem quay ly tâm. Sau đó tiến hành đo tỷ lệ phần thể tích hồng cầu lắng dưới đáy ống gnhiệm. VD nếu kết quả là 45% thì đó chính là kết quả của hematocrit.

Hemoglobin là gì?
Hb là phần có sắc tố màu đỏ. Nó tạo nên màu đỏ của hồng cầu và của máu. Một hồng cầu có nhiều phân tử Hb. Về mặt chức năng, Hb là phức hợp hóa học có nhiệm vụ gắn kết ôxy từ phổi và mang ôxy từ phổi đi khắp cơ thể. Ôxy rất quan trọng để tế bào sản sinh năng lượng. Máu cũng vận chuyển khí carbonic (CO2), sản phẩm phế thải của quá trình chuyển hóa năng lượng, về phổi và được thở ra ngoài.

Người có hemoglobin thấp thì được chẩn đoán là thiếu máu. Khi hemoglobin thấp thì kết quả đếm số lượng hồng cầu và hematocrit cũng thường thấp theo.

Hậu quả của thiếu máu là gì?
Ôxy được vận chuyển đi khắp cơ thể bị thiếu hụt, do đó người thiếu máu có tình trạng ôxy hóa kém.
Có nhiều nguyên nhân tiềm ẩn có thể gây thiếu máu, phổ biến là các nguyên nhân dưới đây:

  • Thiếu vitamin B12
  • Thiếu hụt axít folic (folate)
  • Thiếu sắt
  • Thiếu máu tán huyết: do hiện tượng vỡ hồng cầu như:
  • Thiếu máu tán huyết do thiếu hụt men G6PD (Gluco 6 Phosphate Dehydrogenase)
  • Thiếu máu tán huyết tự miễn: Cơ thể tự sản xuất ra kháng thể phá hủy hồng cầu
  • Thiếu máu tán huyết do ký sinh trùng sốt rét
  • Bệnh lý hồng cầu hình liềm: Đây là bệnh lý di truyền, tạo nên các Hb bất thường và làm biến dạng hồng cầu, làm cho hồng cầu có hình liềm (lưỡi liềm) và dễ vỡ

Các nguyên nhân tại tủy xương:

  • Các ung thư nơi khác di căn đến xương hoặc các bệnh lý ung thư tại tủy xương (ung thư máu, u đa tủy) làm cho tủy xương không thể sản xuất đầy đủ số lượng hồng cầu bình thường.
  • Các trường hợp ung thư được điều trị bằng hóa trị liệu cũng có thể làm suy tủy xương trong việc sản xuất hồng cầu.
  • Các bệnh nhân suy thận có thể bị thiếu hormon cần thiết để kích thích tủy xương tạo hồng cầu.

KenhSucKhoe.vn - (Theo Giaoducsuckhoe.net)