Những điều cần biết về tật khúc xạ

Đôi mắt con người thật vô cùng quý giá, được ví như hạt ngọc, hạt trai chiếu sáng long lanh. Nhạc sĩ Xuân Hồng đã nói “Mẹ cho em đôi mắt sáng ngời, để nhìn đời và để làm duyên” cho nên việc bảo vệ đôi mắt cho trẻ hết sức quan trọng, đặc biệt là bảo vệ trẻ khỏi tật khúc xạ.

Ngoài việc ngắm nhìn, làm duyên, đôi mắt còn thể hiện cảm xúc và phản ánh tâm hồn. Đôi mắt như là một máy ảnh tuyệt vời có thể nhìn rõ thật xa hoặc thật gần nhờ vào khả năng điều tiết của mắt, giống như máy ảnh, điều chỉnh tiêu cự phù hợp sẽ chụp được những hình ảnh thật rõ và đẹp.

Ở máy ảnh có buồng tối, vật kính, độ mở ống kính để điều chỉnh ánh sáng. Ở mắt, buồng tối là nhãn cầu do tròng trắng, tròng đen của mắt tạo thành; vật kính là giác mạc và thủy tinh thể; độ mở ống kính là sự co dãn của con ngươi hay còn gọi là đồng tử mắt.

Máy ảnh nếu hiệu chỉnh sai vật kính sẽ cho ra hình ảnh mờ, không rõ nét, đôi khi có bóng đôi. Hình ảnh, ánh sáng, màu sắc đi vào mắt sẽ được lọc qua hệ thống quang học phức tạp từ giác mạc đi vào thủy tinh thể và qua một lớp dịch trong nhãn cầu để in lại trên phim là võng mạc. Sự lọc để ghi nhận hình ảnh đó còn gọi là khúc xạ. Chỉ cần thay đổi lực khúc xạ ở giác mạc, thủy tinh thể hoặc dịch nhãn cầu có thể làm cho mắt không nhìn rõ các hình ảnh trước mắt.

Tật khúc xạ

Tật khúc xạ làm cho mắt không nhìn được bình thường, thị lực giảm ở mức độ khác nhau tùy theo mức độ và loại khúc xạ. Tật khúc xạ bao gồm: cận thị, viễn thị và loạn thị. Cận thị làm cho mắt chỉ nhìn rõ vật ở gần mà không nhìn rõ vật ở xa.

Viễn thị làm cho mắt nhìn xa nhìn gần đều không rõ, muốn nhìn rõ mắt thường phải điều tiết để đưa ảnh về trên võng mạc. Loạn thị xảy ra khi giác mạc có độ cong không đều nhau. Khi đó hình ảnh của vật sẽ hội tụ ở hai điểm khác nhau làm cho mắt nhìn mờ và hình ảnh bị biến dạng.

Tật khúc xạ trong học đường chủ yếu là cận thị hay còn gọi là “cận thị học đường”, làm cho học sinh giảm thị lực, ảnh hưởng lớn đến quá trình học tập và sinh hoạt của học sinh. Hiện nay tỷ lệ cận thị ở học sinh đang ở mức báo động.

Cận thị chiếm đa số

Khảo sát năm 1998 tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy tỷ lệ tật khúc xạ chung là 30,5% trong đó cận thị là 20%. Đến năm 2003 khảo sát cho thấy, tỷ lệ tật khúc xạ chung là 62,84% trong đó cận thị chiếm 62,72%. Vấn đề này không còn là mối quan tâm riêng của ngành nhãn khoa mà còn là vấn đề của toàn xã hội, đặc biệt ở các bậc phụ huynh và ngành giáo dục.

Tỷ lệ tật khúc xạ, hầu hết là cận thị tăng do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong đó chủ yếu là:

  • Tình trạng học tập quá căng. Các em phải học ở trường, học tăng tiết, học thêm ở trường và ở nhà…
  • Sự sai lệch tư thế trong học tập do bàn ghế không phù hợp làm cho khoảng cách từ mắt đến sách vở quá gần.
  • Sự hiểu biết của các em về tật khúc xạ, về tình trạng sức khỏe của mình chưa đúng. Các em cũng chưa quan tâm đúng mức về vấn đề vệ sinh mắt, nổi bật nhất là chế độ học tập và nghỉ ngơi của mắt.

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học Úc cho thấy, tình trạng gia tăng cận thị tại châu Á xuất phát từ những thay đổi trong lối sống. Nghiên cứu cho thấy trẻ ở nhà dành phần lớn thời gian để chơi game vi tính, xem tivi, đọc sách truyện làm cho nhãn cầu của trẻ phát triển chậm hơn do không cần nhiều nỗ lực khi chú mục vào một vật gần, từ đó mắt trẻ dần dần không tập trung được vào những vật ở xa gây nên cận thị.

Khi bị cận thị dấu hiệu thông thường nhất trẻ thường không thích các hoạt động liên quan đến thị giác gần như vẽ hình tô màu hay tập đọc, có những biểu hiện nheo mắt hay nghiêng đầu khi nhìn một vật ở xa hoặc xem ti vi, thường hay dụi mắt mặc dù trẻ không buồn ngủ. Học sinh bị cận thị hay nheo mắt để cố gắng nhìn nên trẻ hay than mỏi mắt, nhức đầu và chảy nước mắt.

Thường học sinh không biết mình bị mắt kém, nhìn xa thấy mờ vẫn cho là bình thường như mọi người. Chỉ phát hiện được cận thị khi tổ chức khám mắt định kỳ bằng cách đo và kiểm tra thị lực định kỳ tại trường học để kịp thời phát hiện ra các em mắc các tật khúc xạ, điều chỉnh kịp thời tránh ảnh hưởng đến chức năng thị giác sau này.

Các nhà khoa học ghi nhận 80% lượng thông tin mà não thu nhận được là thông qua thị giác, do đó việc đeo kính đúng thường xuyên và sớm không những giúp cho thị giác của trẻ phát triển mà còn phát triển các hoạt động trí não của trẻ.

Điều trị

Tật khúc xạ không phải là một bệnh cần điều trị mà chỉ cần điều chỉnh bằng cách đeo kính để ngăn ngừa sự tiến triển và rối loạn thị giác hai mắt chứ không làm cho tật khúc xạ biến mất được, gỡ kính ra thì vẫn thấy mờ.

Để điều chỉnh tật khúc xạ người ta thường đeo kính tùy thuộc vào loại khúc xạ mắc phải. Đối với cận thị người ta dùng thấu kính phân kỳ là thấu kính có rìa dày hơn phần tâm; đối với viễn thị người ta dùng thấu kính hội tụ là thấu kính có rìa mỏng hơn phần tâm; đối với loạn thị người ta dùng thấu kính hình trụ là thấu kính có tác dụng quang học nhất định để nhìn hình ảnh thật rõ nét.

Tật khúc xạ là một trong những nguyên nhân gây giảm thị lực, nếu không điều chỉnh kịp thời hoặc điều chỉnh không đúng sẽ dẫn tới mệt mỏi cho mắt, trong trường hợp nặng có thể dẫn đến lé và nhược thị làm mất thẩm mỹ cũng như chức năng thị giác cho trẻ sau này. Nhược thị là tình trạng mắt không nhìn rõ mặc dù không có bệnh lý gì khi đã được đeo kính đúng.

Ngoài ra còn có một quan niệm sai về đeo kính khi bị tật khúc xạ là trẻ không dám đeo kính hay không đeo thường xuyên vì sợ tăng độ hoặc sợ xấu khi đeo kính. Một số em đeo kính nhưng kính không đúng độ do không được khám và chỉnh mắt định kỳ hoặc các em được đưa đến những cơ sở, những tiệm kính không được đào tạo trường lớp.

Khám phát hiện và điều chỉnh tật khúc xạ cho trẻ cần phải khám ở các cơ sở chuyên khoa mắt để được điều chỉnh và hướng dẫn cụ thể để trẻ ý thức và hợp tác đeo kính. Tùy từng loại tật khúc xạ và mức độ khác nhau mà cho trẻ đeo kính thường xuyên hay không.

Đối với người có sự khác biệt độ giữa hai mắt cũng cần được đeo kính thường xuyên. Đối với loạn thị, đeo kính thường xuyên giúp cho mắt nhìn thấy rõ và đỡ mệt mỏi vì mắt loạn thị luôn luôn điều tiết chống lại tình trạng này nên gây mệt mỏi và nhức đầu. Các tật khúc xạ nặng và kèm theo lé cũng nên đeo kính thường xuyên vì không những điều chỉnh được tật khúc xạ mà còn điều chỉnh được cả lé nữa. Trẻ bị tật khúc xạ nên tái khám khúc xạ mỗi 6 tháng để thay kính phù hợp với những thay đổi của mắt.

Cận thị làm ảnh hưởng rất lớn đến sinh hoạt, học tập của trẻ và hạn chế một số ngành nghề của trẻ sau này. Cận thị làm cho:

  • Mắt nhìn kém, đọc và viết chậm, đọc chữ hay bị nhảy, hay chép đề bài sai hoặc viết sai chữ. Ở lớp trẻ phải chạy lại gần bảng mới thấy hoặc phải chép lại bài của bạn, kết quả học tập bị giảm sút và làm cho trẻ rụt rè, thiếu tự tin.
  • Người bị cận thị dễ mắc tai nạn trong lao động, sinh hoạt và giao thông hơn người bình thường vì nhìn không rõ.
  • Người bị cận thị còn hạn chế không thể làm những công việc đòi hỏi tinh vi chính xác hoặc những nghề đòi hỏi thị lực tốt như phi công.

Cận thị ảnh hưởng đến chất lượng sống của từng con người cũng như của xã hội và nó đã trở thành một trong những mục tiêu của chăm sóc sức khỏe ban đầu. Thời gian của trẻ phần lớn ở trường học nên trong công tác phòng chống cận thị học đường sự tham gia của nhà trường và gia đình đóng vai trò rất quan trọng.

Tại trường học, việc ngăn ngừa học sinh bị cận thị không chỉ yêu cầu về ánh sáng mà còn nhiều yếu tố khác liên quan như màu tường, chiều cao bàn ghế phù hợp với lứa tuổi, màu bảng và tư thế ngồi của học sinh.

Các lớp học phải đủ ánh sáng, mức chiếu sáng tối thiểu trong lớp là 100 lux. Hiện nay ở các trường xây nhiều cửa sổ để thông thoáng và tận dụng chiếu sáng tự nhiên là ánh sáng mặt trời, đồng thời còn có thêm hệ thống đèn điện để hỗ trợ khi trời mưa hoặc những ngày thiếu sáng.

Ngoài ra còn dùng màu sắc để tăng cường sự phản chiếu ánh sáng như trần lớp học quét vôi trắng, tường quét vôi màu vàng nhạt. Bảng viết sơn màu đen hoặc xanh thẫm, không bị lóa. Tư thế ngồi học của học sinh cũng có thể làm cho trẻ cận thị, do vậy hướng dẫn trẻ ngồi đúng và luôn nhắc nhở khi trẻ ngồi vào bàn học để giúp trẻ có thói quen tốt.

Tại gia đình, góc học tập của trẻ nên ở gần cửa sổ và kê bàn học, ghế ngồi của trẻ vừa với kích thước cơ thể của trẻ sao cho trẻ ngồi học được thoải mái, khoảng cách từ mắt đến sách đọc khoảng từ 30 – 40cm, không nên quá gần. Trong khi học hoặc đọc sách, ánh sáng phải có sự phân bố và cường độ tốt, không gây lóa mắt. Ngoài sự chiếu sáng trong phòng nên có một ngọn đèn bàn đặt phía bên tay trái và không sử dụng giấy quá bóng gây mỏi mệt mắt.

Gia đình còn có thể giúp trẻ không mắc tật khúc xạ bằng cách tăng cường các hoạt động thể lực ngoài trời, chơi thể thao, hạn chế chơi vi tính và đặc biệt không làm cho trẻ quá căng thẳng về học tập bởi những buổi học thêm.

Các nghiên cứu khoa học cũng cho thấy trẻ chơi thể thao hoặc tăng cường các hoạt động thể lực ngoài trời ít cận thị hơn. Điều này cũng minh chứng rõ trong một khảo sát tật khúc xạ năm 2003 cho thấy độ cận thị có sự khác biệt rõ rệt giữa trường chuyên và không chuyên: tại trường chuyên tỷ lệ cận thị chiếm gần 80% và trường không chuyên tỷ lệ này chỉ gần 50%. Điều này có nghĩa là cứ 10 em học sinh ở trường chuyên thì có 8 em bị cận thị, trong khi ở trường không chuyên chỉ có gần khoảng 5 em bị cận thị.

Đối với trẻ đã mang kính, hướng dẫn trẻ biết cách vệ sinh thị giác để không làm tăng độ cận. Trẻ sẽ được khuyên đeo kính khi đọc sách hay không tùy từng trường hợp. Tuy nhiên, không nên làm việc bằng mắt liên tục kéo dài. Mỗi giờ nên cho mắt nghỉ ngơi 5 – 10 phút bằng cách nhắm mắt lại hoặc thư giãn nhìn ra xa. Không nên đọc sách trong bóng tối hoặc chơi vi tính quá nhiều sẽ dẫn đến mệt mỏi thị giác.

Với trẻ em, mật độ làm việc có khoảng cách gần cần được điều chỉnh thích hợp với sự phát triển của cơ thể và tinh thần của trẻ. Trẻ có tật khúc xạ cũng không cần cắt giảm bớt chương trình học tập trừ khi trẻ có dấu hiệu mệt mỏi thị giác do nỗ lực học tập quá lớn.

Tóm lại: tật khúc xạ có thể phòng ngừa và điều chỉnh được nhằm giúp cho trẻ tự tin và học tập tốt. Chơi một môn thể thao, sinh hoạt, học tập điều độ và sử dụng các phương tiện kỹ thuật hiện đại như tivi, vi tính một cách hợp lý không những giúp cho trẻ có sức khỏe mà còn tránh được những tật bệnh đáng tiếc do lối sống gây nên. Hãy để trẻ nhìn rõ ràng, để trẻ phản ánh cảm xúc và thể hiện tâm hồn qua đôi mắt tuyệt vời từ bây giờ cho đến mãi về sau.

BS Kim Phượng

Tuổi tác, môi trường, thói quen sinh hoạt hằng ngày ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ của bạn và gia đình mỗi ngày. Trong cuộc sống hiện nay, việc đảm bảo cung cấp nguồn vitamin và khoáng chất cho cơ thể là rất khó. Vì vậy, một giải pháp an toàn và tiện lợi hơn chính là bổ sung thông qua thực phẩm dinh dưỡng.

Kênh Sức Khoẻ gợi ý cho bạn iFitness.vn - Nhà cung cấp thực phẩm bổ sung dinh dưỡng Uy Tín - Chính Hãng hàng đầu Việt Nam. Giúp bạn yên tâm lựa chọn các dòng sản phẩm chăm sóc sức khoẻ mỗi ngày.

Hãy Click truy cập ngay iFitness.vn - Chuyên thực phẩm bổ sung chính hãng Hoặc Click vào đây để được tư vấn sản phẩm dình dưỡng phù hợp với nhu cầu và sức khoẻ của bạn.

Hotline tư vấn miễn phí: (028) 399.75.999 hoặc (028) 399 77 777
Địa chỉ: 34 Hoa Hồng, P2, Quận Phú Nhuận, Tp.HCM